1. Szczelność pomieszczeń
2. Odpowiednia temperatura: około 20 C. Dezynfekcję z użyciem formaldehydu można przeprowadzać tylko w pomieszczeniach, w których jest temperatura powyżej 15 C, najlepiej 30 - 35 C. Aktywność formaldehydu zależy od temperatury i zmniejsza się przy obniżeniu temperatury.
3. Odpowiednia wilgotność: RH > 70 %
4. Odpowiednie stężenie par formaldehydu w pomieszczeniu
5. Długi czas działania (środek należy do wolnodziałających): kilkanaście godzin, wskazane 24 godziny.

Spryskiwanie wodnym roztworem formaldehydu nie jest zalecane do dezynfekcji pomieszczeń, jako metoda mało skuteczna.

Przygotowanie pracowników:
Osoby przygotowujące pomieszczenie do dezynfekcji:

·                               Powinny założyć środki ochrony osobistej przed czynnikiem zakaźnym: ubranie, buty, rękawice, odpowiednie maski z filtrem ewentualnie aparatem oddechowym.

Zespół wykonujący dezynfekcję - w liczbie dwóch osób:

·                               operator i nadzorujący (nadzoruje wykonanie pracy i udziela pomocy w razie potrzeby)

·                               obie osoby muszą być wyposażone w środki ochrony osobistej przed czynnikiem zakaźnym i przed szkodliwym działaniem środka dezynfekcyjnego: kombinezon, aparat oddechowy (odpowiednia maska)

Osoby wchodzące do pomieszczenia po określonym czasie dezynfekcji:

·                               zaopatrzone w środki ochrony osobistej jak przy skażeniu chemicznym: kombinezon, maska (aparat oddechowy).

Przygotowanie pomieszczeń do dezynfekcji parami formaldehydu

·                               Powierzchnie silnie zanieczyszczone (zabrudzone np. krwią, wydzielinami), poddać dezynfekcji wstępnej, następnie umyć. Osoba wykonująca te czynności musi używać środków ochrony osobistej (maski chroniące przed sporami wąglika). Przedmioty służące do dezynfekcji umieścić w odpowiednich pojemnikach, przekazać do spalenia lub wyautoklawować.

·                               Obliczyć kubaturę pomieszczenia.

·                               Zamknąć wszystkie otwory, otwór wentylacyjny zasłonić folią z tworzywa lub czystą mocną torbą plastykową, umocować taśmą, w podobny sposób zakryć inne otwory, uszczelnić wszelkie okna, szpary przez oklejenie taśmą. Należy na drzwiach, jeśli konieczne także na oknach, umieścić ostrzeżenie o niebezpieczeństwie.

·                               Sprawdzić temperatura w pomieszczeniu;

·                               Formaldehyd działa tylko na dostępne powierzchnie i należy zapewnić jego dostęp do dezynfekowanych powierzchni. Sprzęty ustawić luźno, produkty spożywcze usunąć;

·                               Do dezynfekcji używać nie mniej niż 10 g formaldehydu na 1 m³ pomieszczenia, co odpowiada 25 ml formaliny 40 % na 1 m³; zwiększyć dawkę formaliny, jeżeli jest w pomieszczeniu dużo powierzchni porowatych (np. meble miękkie). Aparaty lub pojemniki ustawić na środku pomieszczenia, w dużym obiekcie należy użyć kilka pojemników, odległość między nimi nie powinna być większa niż 30 m. Aparaty, pojemniki napełnić odpowiednią ilością odczynników;

·                               Wykonać dezynfekcję, zamknąć pomieszczenie na kilkanaście godzin, najlepiej na 24 godziny.

·                               Po 24 godzinach pomieszczenie dokładnie wywietrzyć.

Uzyskanie pary formaldehydu (fumigacja)
Pary formaldehydu uzyskiwane są przez:

·                               dodanie formaliny do nadmanganianu potasu

·                               odparowanie formaldehydu z formaliny lub paraformaldehydu (najczęściej z aparatów do tego przeznaczonych)

1. Metoda z nadmanganianem potasu - wytwarzanie formaldehydu w postaci gazowej:
   Na 1 m³ pomieszczenia użyć 25 ml 40 % formaliny, 15,5 ml wody, 25 g nadmanganianu potasu i.

o                              Naczynia: metalowe (odporne na wysoką temperaturę), duże - głębokie, najlepiej szersze u góry, ponieważ reakcja przebiega gwałtownie z wydzielaniem dużej ilości ciepła (użyte środki mogą wykipieć). W naczyniu umieścić odpowiednią ilość nadmanganianu, ale nie więcej niż 500 g. Jeżeli potrzeba kilka pojemników, do każdego odważyć odpowiednią obliczoną porcją nadmanganianu;

o                              Naczynia umieszczać w odległości nie większej niż 30 m od siebie, zwracając uwagę, aby znajdowały się z dala od materiałów łatwopalnych (nie bliżej niż 2 m).

o                              Wyjściowe drzwi pozostawić otwarte i zabezpieczone przed przypadkowym zamknięciem. Inne otwory: drzwi, okna muszą być zamknięte, uszczelnione.

o                              Wykonujący dezynfekcję w pełnym zabezpieczeniu chemicznym (aparat oddechowy), zaczynając od końca pomieszczenia (budynku) najbardziej odległego od drzwi, nalewa w odpowiedniej ilości formalinę do naczynia z nadmanganianem potasu. Praca musi być wykonywana pod nadzorem drugiej osoby w takim samym zabezpieczeniu! Nalewanie formaliny powinno być szybkie, ale nie gwałtowne (nie rozchlapywać). Po zakończeniu drzwi zamknąć i uszczelnić.

o                              Pozostawić pomieszczenie zamknięte na 24 h. Drzwi powinny być wyraźnie oznakowane informując o zagrożeniu.

o                              Po dezynfekcji (po 24 h) operator w pełnym zabezpieczeniu chemicznym wchodzi do pomieszczenia i otwiera okna, włącza wentylatory;

o                              Drzwi wejściowe pozostają zamknięte do całkowitego usunięcia formaldehydu, aby chronić osoby niezabezpieczone przed wejściem do pomieszczenia.

o                              Pomieszczenie można udostępnić po całkowitym wywietrzeniu. Dopuszczalne stężenie aldehydu mrówkowego w miejscu pracy: NDS 0,5 mg/m3, NDSCh 1 mg/m³ (Dz.U.RP, 27.08.1998, nr 79) oraz w pomieszczeniach, w których stale przebywają ludzie (np. pacjenci): 50 g/m3 kat. A, 100 g/m³ kat. B (Mon. Pol. 22.03.1995, Nr 19, poz. 231)

Powierzchnie dostępne zmyć wodą (stosować rękawice ochronne).




Metoda uzyskiwania par formaldehydu z tabletek paraformaldehydu: używać 10 g (proszek, tabletki) na 1 m³ pomieszczenia. W celu podniesienia wilgotności w pomieszczeniu do RH > 70 %, przed ogrzewaniem dodać wodę do tabletek (30 ml wody na 1 m³). Tabletki umieścić w odpowiedniej ilości w szerokim, ale nie wysokim ogrzewanym naczyniu (typu rondel z możliwością osiągnięcia temperatury 200 C). Naczynie musi mieć źródło ogrzewania, które może być odłączone, np. z zewnątrz lub automatycznie po odparowaniu zawartości. Inne zasady stosowania jak w p. 2.

1. Dezynfekcję parami formaldehydu można wykonać odparowując formalinę ze zbiornika (naczynia) ustawionego na palniku: nalać formalinę rozcieńczoną wodą (1 część formaliny 40 %) i 3 części wody (inne źródła podają 4 l wody zawierającej 400 ml stężonej formaliny (37 % w/v formaldehyd), podłączyć źródło ciepła. Najlepiej stosować przeznaczone do tego aparaty, z których jest wyparowywana woda i formaldehyd, zaopatrzone w urządzenie grzewcze z możliwością odcięcia od źródła ciepła, np. odłączenia od elektryczności. Odparowanie 40 % wodnego roztworu formaliny: 60 ml na 1 m³, można wykonać za pomocą aparatów Flüggego, Zarewicza i innych. Formalinę i wodę stosować zgodnie z zaleceniem podanym w instrukcji obsługi
   Aparat Flüggego: Przykład: formalinę i wodę niezbędną do nawilżenia powietrza wlać do pojemnika, a do palnika (źródło ciepła) skażony spirytus. Przykładowo do dezynfekcji pomieszczenie o kubaturze 50 m³, należy użyć 900 ml formaliny 40 %, 1350 ml wody, 500 - 550 ml skażonego spirytusu. Formaldehyd i para wodna wydostają się przez specjalny otwór. Napełniony przyrząd umieszcza się w centralnym miejscu pomieszczenia, zapala palnik i opuszcza pomieszczenie, zamyka i uszczelnia drzwi wyjściowe.
   Aparat Zarewicza: Do zbiornika środkowego nalewa się 1250 ml formaliny 40 %, do zbiornika zewnętrznego 6 litrów wody, do palnika 1,5 litra skażonego spirytusu. Przykładowo: pomieszczenie 50 m³, 625 ml formaliny 40 %, 3500 ml wody, 725 ml skażonego spirytusu. Aparat można stosować do pomieszczeń o kubaturze nie przekraczającej 100 m³.

Pozycje piśmiennictwa dostępne u autorów:
Zakład Zwalczania Skażeń Biologicznych
Państwowy Zakład Higieny
00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24
tel. (022) 54 21 330